Sokullu Mehmet Paşa Camii karşısında yer alan Özbekler (Buhara) Tekkesi olarak tanınan yapı, 17. asırda Türkistan’dan gelen Nakşibendi tarikatına mensup seyyah dervişler ile hacı adaylarına mesken yeri olarak kurulmuştur. Türkistan’dan Hac’ca gidecek olan müslümanlar yola çıktıklarında önce İstanbul’a uğrayarak Eyüp Sultan’ı ve İslam aleminin Halifesi olan Osmanlı hükümdarını ziyaret etmeyi bir görev saymışlardır.

Mimari Üslubu

Defterdar İsmail Bey tarafından yaptırılan yapıda, geleneksel plan şemalarıyla batı kökenli inşaat tekniklerini ve 1. Ulusal Mimarlık akımına bağlanan bir takım ayrıntıları kaynaştıran ilginç bir mimari tarz dikkat çeker. Ayrıca Özbekler Tekkesi, ana cephe düzenlemesiyle tamamen kendine has bir mimari nitelik sergiler. Tekkenin en ilginç bölümlerden biri Türk-İslam mimarlık tarihinde benzerine nadir rastlanan bir şekilde giriş kapısının üstüne inşa edilen minaresidir.

Sosyal Hayattaki Etkileri

İstanbul’daki Özbek Tekkeleri, kuruluşundan itibaren Osmanlı ile Türkistan arasında siyasi, diplomatik ve kültürel sahalarda önemli rol oynadı. Özbekler Tekkesi’nde yetişen zatların Türk diline yaptıkları hizmetler de dikkat çeker.

Cumhuriyet döneminde ise tekke, Türkistanlı talebeler ve yoksullar için mekan oldu. Ayrıca Türkistanlıların kurduğu cemiyetlerin de merkezi olarak hizmet gördü. 1925 yılında 677 sayılı yasayla tekke ve zaviyelerin kapatılmasından sonra Özbek Tekkeleri, özel izin ile kapatılmadı. Buralarda kültürel ve sosyal faaliyetler yürütüldü. 1943 yılına kadar faaliyetlerini devam ettiren “Türkistan Kültür Derneği” bu tarihten sonra kapandı. Daha sonra uzun yıllar Özbekler Tekkesi hiçbir Türkistan cemiyetinin merkezi olarak hizmet görmedi, sadece yoksul, kimsesiz ve yaşlı Türkistanlıların barınağı oldu. Ahşap olan çatısı 1956 yılında yandı ve günümüze kadar harabe olarak varlığını sürdürdü.

II. Abdülhamit Döneminde Yenilendi

Buhara Özbekler Tekkesi olarak tanınan tekke, İstanbul Defterdarı İsmail Bey tarafından 1692 yılında yaptırılmıştır. Dergah, yıllar sonra harap olmaya yüz tutmuş olsa da II. Abdülhamit’in buyruğu üzerine 1887’de yenilenmiştir.Buhara Özbekler Tekkesi 2006-2008 yıllarında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edildi.

Tarihi ismi Kadırga Özbekler Tekkesi olan Kadırga ve Sultanahmet semtleri arasında ve Sokullu Mehmed Paşa Camii karşısında yer alan tarihi Buhara Özbekler Tekkesi, 2006-2008 yıllarında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edilip bir tasarım merkezi olarak kullanıma açılmıştır.

Çağdaş minimalist iç mimari anlayışına uygun şekilde dekore edilmiştir. İstanbul Tasarım Merkezi’nin tarihi binası ve modern dekorasyonu, eskiyi öğrenmek, eskiyi korumak ve yeni şeyleri ortaya koymanın gerçek kültürel gelişim olduğuna atıf yapmaktadır.

- 6 sınıf,
- 1 bilgisayar atölyesi,
- 1 çizim atölyesi,
- 1 kütüphane,
- 1 seminer salonu,
- 1 toplantı odası,
- 2 koordinatör odası,
- 2 öğretmen odası,
- İdari bölümler
- Öğrenci işleri bölümleri,
- 1 tarihi mescid,
- 1 tarihi çilehane
bölümlerinden oluşmaktadır.

Sınıflar ve Atölyeler

Öğretim kalitesinin yüksek tutulması, öğrencilerle yakından ilgilenilmesi için maksimum 12 kişilik olarak tasarlanmıştır. Sınıflarda akıllı tahta ve projeksiyon gibi teknolojik sistemler bulunmaktadır. Merkez içinde kullanılan bilgisayarlar, yüksek güçte ve tasarım için hızlı uygulamalar yapabilecek özelliktedirler. Binanın tamamındaki kablolu ve kablosuz internet ağı ile Tasarım Merkezi içindeki herkesin ücretsiz internet bağlantı imkânından yararlanması sağlanmıştır. Seminer salonunda kullanılan teknolojik sistem ile konularında başarılı tasarımcılar, merkeze davet edilerek verilecek konferanslar ile öğrencilerin bu tecrübelerden yararlanması sağlanacaktır. Sadece tasarım ve sanat kitaplarından oluşacak ihtisas kütüphanesi ile öğrencilerin basılı kaynaklar üzerinden de araştırma yapması sağlanmaktadır.